İsrail ordusu pazartesi günü merkez ve batı İran’ı gaye alan hava harekatı düzenledi. Tahran idaresi, hava operasyonuna yeni bir füze saldırısı dalgası ile karşılık verdi. Çatışmaların şiddetlenmesi, Orta Doğu bölgesini yine geniş çaplı bir savaş sarmalına çekme tehdidi barındırıyor. Tel Aviv etrafında ve İsrail’in merkez bölgelerinde sirenler çalarken, hükümet yetkilileri halkı sığınaklara inmeye çağırdı. Hava savunma sistemleri gelen mühimmatı havada imha ederken gökyüzünde gerisi gerisine patlama sesleri yankılandı.
İran yetkilileri gerçekleştirilen son füze saldırısı hakkında resmi bir açıklama yapmazken, pazartesi günü prestijiyle İsrail ile Amerika Birleşik Devletleri’nin 28 Şubat tarihinde Dini Başkan Ayetullah Ali Hamaney ve üst seviye İranlı yöneticileri öldürmesiyle başlayan İran savaşının yüzüncü gününe girildi. Tarafların 8 Nisan tarihinde ilan ettiği nominal ateşkes, İsrail ve Lübnanlı Şii milis gücü Hizbullah ortasındaki çatışmalar nedeniyle zedelendi. Ayrıyeten İran’ın, barış vaktinde global petrol ve doğal gaz ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukası güç tedarikini direkt daralttı.
İsrail hava harekatı güç piyasalarında risk algısını yükseltti
Küresel güç arzı tehdit altında kalırken, İran’ın elinde tuttuğu yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları piyasalardaki risk algısını artırdı ve pazartesi günü Yemen merkezli Husilerin çatışmalara dahil olmasıyla savaşın yine tam ölçekli patlak verme ihtimali güçlendi. İran devlet televizyonu; İsfahan, Kerec, Tebriz ve Tahran bölgelerinde patlama sesleri duyulduğunu bildirirken, Tahran’da bulunan bir şahit başşehrin batı bölümünde en az bir büyük patlama işittiğini aktardı. Tel Aviv idaresinin düzenlediği hava operasyonunun akabinde İran yetkilileri, ülkenin ana havalimanı pozisyonundaki Tahran İmam Humeyni Milletlerarası Havalimanı etrafındaki hava alanını uçuşlara kapattı.
Yemen topraklarından ateşlenen bir mühimmatın İsrail’i amaç alması üzerine pazartesi günü ülke genelinde tekrar sirenler çaldı. Ülkedeki kurtarma servisleri, Yemen kaynaklı son fırlatma aksiyonu sonrasında rastgele bir can kaybı yahut hasar raporu bulunmadığını açıkladı. İran dayanaklı Husiler, İsrail-Hamas savaşı sırasında ve sonrasında çeşitli fırlatmalar gerçekleştirdi fakat bugüne kadar süregelen çatışmalara tam manasıyla müdahil olmadı. Husiler son aksiyonu üstlenmezken, silahlı kümenin operasyonları doğrulaması çoklukla saatler yahut günler sürüyor.
Suudi Arabistan hava alanında alarm verildi
İran tarafında vurulan gayelerin niteliğine yahut oluşan hasarın boyutuna dair rastgele bir resmi ayrıntı paylaşılmadı. İran İhtilal Muhafızları Ordusu, pazartesi sabahı gerçekleşen atakta İsrail’in havadan fırlatılan balistik füzeler kullandığını belirtti. İsrail ordusu ise şafak vakti operasyonlar başlarken yayımladığı bildiride, Hava Kuvvetlerinin kısa mühlet evvel batı ve merkez İran’da bulunan terör rejimine ilişkin askeri amaçları vurduğunu söz etti. Öte yandan pazartesi sabahı Suudi Arabistan sonları içinde, Amerikan güçlerine konut sahipliği yapan bir hava üssünün bulunduğu bölgede füze ikaz sirenleri devreye girdi.
Suudi devlet medyası, Prens Sultan Hava Üssü’nü barındıran El Harc vilayeti etrafında alarm verildiğini doğruladı ve Suudi Arabistan makamları kısa bir mühlet sonra bölgedeki füze tehlikesinin geçtiğini duyurdu. Beyaz Saray idaresi askeri operasyonlar hakkında soruları cevapsız bırakırken, pazar günü konuşan üst seviye bir Amerikalı yetkili Donald Trump’ın Başbakan Binyamin Netanyahu’yu telefonla aradığını kaydetti. Görüşmede Trump, Netanyahu’yu İran’ın gerçekleştirdiği füze saldırısına anında misilleme yapmaması konusunda uyardı.
Trump İsrail Başbakanı Netanyahu’yu uyardı
Kimliğinin bâtın kalması şartıyla basına bilgi veren yetkili, Trump’ın Netanyahu’yu beklemeye ikna ettiğine inandığını ve şimdilik harekete geçmesini engellediğini belirtti. Netanyahu’nun ofisinden telefon görüşmesine ait rastgele bir resmi yorum yapılmazken, İsrail ile Hizbullah ortasındaki silahlı çatışmalar kırılgan ateşkes tabanında yürütülen Amerika Birleşik Devletleri ve İran müzakerelerini günlerce sekteye uğrattı. İsrail ordusu şu anda güney Lübnan’ı işgal ediyor ve çeyrek asırdır girmediği bölgelere hakikat ilerleyişini sürdürüyor.
Askeri kuvvetler pazar günü Beyrut’un güney banliyölerine hava operasyonları düzenledi ve İran ordusu yaşananlara kendi füze saldırısı ile misilleme yaptı. Karşılıklı adımlar pazartesi sabahı İsrail’in İran’a yönelik hava bombardımanına taban hazırlarken, Trump daha evvel Fox News Channel muhabirine verdiği demeçte İranlıların füzeleri ateşlemeyi bırakıp müzakere masasına dönmesini istediğini vurguladı. Trump ayrıyeten, Tel Aviv ordusunun pazar günü Lübnan’da gerçekleştirdiği hücumların Washington idaresiyle koordine edilmediğini ve operasyondan şad olmadığını kelamlarına ekledi.
İsrail cephesinde ateşkes müzakereleri siyasi tansiyon gölgesinde tıkandı
Trump, İsrail ordusunun İran’a yönelik hava harekatı öncesinde The Financial Times gazetesine verdiği telefon mülakatında savaşın nasıl yürütüleceğine dair koşulları Netanyahu’ya şahsen dikte ettiğini savundu. Mülakat sırasında Trump, Netanyahu’nun öteki seçeneği olmayacağını belirterek kararları yalnızca kendisinin aldığını tabir etti.
Trump, tüm yetkinin kendisinde olduğunu ve İsrail Başbakanı’nın karar alma düzeneğinde bir tesirinin bulunmadığını aktardı. Siyasi otoriteler ortasındaki yetki tartışması, bölgedeki çatışmaların seyri ve global piyasalardaki risk fiyatlamaları üzerinde direkt belirleyici bir rol oynamaya devam ediyor.
Kaynak: Dünya
